SYMPOSIUM BETONTECHNOLOGIE

Dit artikel is onderdeel van een special van Betoniek over het symposium Betontechnologie op 21 mei 2025, dat gaat over de mogelijkheden minder cement in beton en minder klinker in cement toe te passen, en zo de CO2-emissies te beperken.

In het kort

• Als alternatief voor portlandcement worden nieuwe samengestelde cementen ontwikkeld waarbij portlandcementklinker wordt vervangen door een combinatie van gecalcineerde klei en kalksteen
• De aanstaande transitie van de staalindustrie gaat de komende 5 tot 10 jaar tot sterk verminderde beschikbaarheid van hoogovenslak leiden, waardoor het zoeken naar alternatieve materialen essentieel is
• Klei is over de hele wereld in zeer grote hoeveelheden beschikbaar en kan met een geschikte samenstelling puzzolane eigenschappen ontwikkelen
• Niet elke klei is geschikt; de haalbaarheid hangt sterk af van de kleisamenstelling en het toegepaste calcinatieproces
• Geschikte klei kan reactief worden gemaakt door deze te calcineren bij een temperatuur tussen 650-1000°C, waarbij hydroxides worden verwijderd en de kristalstructuur wordt afgebroken
• Bij het calcineren van klei komt minder CO₂ vrij dan bij de productie van portlandcementklinker
• Gecalcineerde klei is sinds 2000 toegelaten als hoofdbestanddeel van cement in de Europese norm EN 197-1 en wordt aangeduid met de letter Q
• Om de reactiviteit vast te stellen wordt een activiteitsindex bepaald; gecalcineerde klei heeft een hogere reactiviteit dan vliegas met vaak activiteits-indices boven 100% na 28 dagen
• Aandachtspunt bij toepassing is de invloed op de verwerkbaarheid vanwege een hogere waterbehoefte
• De positieve eigenschappen van gecalcineerde klei in cement worden versterkt door het te combineren met gemalen kalksteen (synergie)
• Vanaf eind 2025 worden deze nieuwe cementen met gecalcineerde klei geïntroduceerd op de Nederlandse markt