Het circulaire beton van SL Materials (voorheen Urban Mine) wordt gemaakt met grondstoffen die zijn teruggewonnen uit beton van gesloopte gebouwen en kunstwerken. Volgens SL Materials bestaat het beton voor 70 procent uit hergebruikte grondstoffen en is de CO₂-voetafdruk vier keer lager dan die van het gemiddelde betonmengsel in Nederland.

Voor Mobilis is het verminderen van de milieu-impact van beton belangrijk in de ambitie om in 2050 klimaatneutraal te bouwen. “Staal en beton zijn materialen waarmee wij veel werken en die een grote CO₂-voetafdruk hebben. Juist daar is veel milieuwinst te behalen”, zegt Mark Veenma, Afdelingshoofd Integrale Project- en Bedrijfsbeheersing bij Mobilis. “Dat kan door waar mogelijk voor andere materialen te kiezen en, waar beton nodig is, te kijken hoe we de impact daarvan kunnen verlagen. Daarvoor werken we graag samen met partijen die bereid zijn duurzame oplossingen te ontwikkelen, te testen en verder te brengen. SL Materials is zo’n partij.”

Nieuw beton uit oud beton

SL Materials specialiseert zich in het terugwinnen van hoogwaardige grondstoffen uit betonpuin. Uit bestaand beton worden onder meer zand, grind en cement teruggewonnen. Deze grondstoffen worden vervolgens gebruikt voor de productie van nieuw beton. Een belangrijke rol in dit proces speelt de Smart Liberator, een door SL Materials ontwikkelde machine die helpt om de verschillende grondstoffen uit beton terug te winnen. Met deze grondstoffen wordt vervolgens nieuw beton geproduceerd. Volgens SL Materials heeft dit beton dezelfde technische kwaliteit en certificeringen als traditioneel beton en wordt het tegen een marktconforme prijs aangeboden.
Het uitgangspunt is om materiaal uit gesloopte constructies zo hoogwaardig mogelijk opnieuw te gebruiken en daarmee de behoefte aan nieuwe primaire grondstoffen te verminderen.

Van pilot naar bredere toepassing

Mobilis en SL Materials begonnen hun samenwerking zes jaar geleden. Sindsdien is circulair beton in verschillende projecten van Mobilis toegepast, vaak eerst op een specifiek onderdeel van een project. Zo werd het materiaal ingezet bij de spooronderdoorgang Zuidtangent in Heerhugowaard (zie foto's), de Openbaar Vervoer Terminal Amsterdam Zuid, twee bruggen in IJburg en de Amstelstroombrug over de Duivendrechtsevaart.
“Klein beginnen helpt om opdrachtgevers mee te nemen”, vertelt Veenma. “Door het materiaal bijvoorbeeld eerst in een vloer of een ander onderdeel toe te passen, kunnen we ervaring opdoen en krijgt het de kans zich in de praktijk te bewijzen. Vanuit die ervaring kun je vervolgens kijken naar grotere toepassingen.”
Die praktijkervaring is belangrijk in een sector waarin constructies tientallen jaren mee moeten gaan. Nieuwe materialen moeten niet alleen duurzamer zijn, maar ook voldoen aan de technische eisen en normen die aan infrastructurele constructies worden gesteld.

Drempels voor toepassing verlagen

De volgende stap is om het circulaire beton gemakkelijker beschikbaar te maken voor meer projecten. De afspraken die Mobilis en SL Materials hierover hebben gemaakt, moeten praktische en commerciële drempels zoveel mogelijk wegnemen. Ook andere ondernemingen binnen TBI kunnen hiervan gebruikmaken.
“Projecten kunnen daardoor sneller gebruikmaken van circulair beton”, zegt Bob van Stek, Hoofd Inkoop bij Mobilis. “Prijsafspraken, voorwaarden en andere afspraken zijn vooraf geregeld. Daardoor wordt het ook eenvoudiger om opdrachtgevers al in de ontwerpfase mee te nemen in de mogelijkheden van circulair beton.”
Volgens Van Stek zijn niet alleen technische eisen en regelgeving bepalend voor de snelheid waarmee nieuwe materialen hun weg naar projecten vinden. Ook bekendheid en vertrouwen spelen een rol. “Dat is begrijpelijk. We hebben heel lang op een bepaalde manier gebouwd en maken constructies die lange tijd mee moeten. Tegelijkertijd moeten we nieuwe oplossingen wel in de praktijk toepassen om ervaring op te bouwen. Alleen dan kunnen we uiteindelijk grotere stappen zetten.”

Voldoende betonpuin voor opschaling

Volgens SL Materials vormt de beschikbaarheid van betonpuin geen belemmering voor verdere groei. Het bedrijf heeft de afgelopen tien jaar veel onderzoek verricht naar de samenstelling, sterkteontwikkeling en prestaties van circulair beton. “We hebben de afgelopen jaren grote stappen gezet”, zegt Sven Hiskemuller van der Zijden, Financieel en Commercieel Directeur van SL Materials. “We hebben vijf onderzoekers fulltime in dienst en beschikken inmiddels over veel kennis van verschillende betonsamenstellingen en de bijbehorende sterkteontwikkeling. Daardoor kunnen we heel gericht kijken welk beton voor welke toepassing nodig is.”
Ook de beschikbaarheid van materiaal biedt volgens hem ruimte om verder op te schalen. “We kunnen grote volumes leveren en er wordt meer betonpuin aangeboden dan we momenteel kunnen verwerken. Door dit puin opnieuw als grondstof voor beton te gebruiken, zetten we het materiaal veel hoogwaardiger in dan wanneer het bijvoorbeeld als verhardingsmateriaal onder een weg terechtkomt.”

Leren vanuit de praktijk

Voor beide bedrijven zit de meerwaarde van de samenwerking niet alleen in het toepassen van circulair beton, maar ook in het gezamenlijk verder ontwikkelen ervan. De kennis die SL Materials heeft opgebouwd over het materiaal wordt gecombineerd met de praktijkervaring van Mobilis op infrastructurele projecten. “Het mooie is dat beide partijen van elkaar leren”, zegt Clemens Kruiper, Sales Manager van SL Materials. “Mobilis kan gebruikmaken van onze kennis en jarenlange ervaring en wij krijgen vanuit de projecten waardevolle informatie terug.”
Soms wordt het materiaal daarom ook op de bouwplaats onderzocht. “We maken bijvoorbeeld proefstukken op een project om te kijken hoe het beton onder de werkelijke omstandigheden uithardt. Ook voeren we cilinderboringen uit in het eindproduct. Zo verzamelen we steeds meer informatie over de prestaties van het materiaal in de praktijk en kunnen we aantonen dat het aan de gevraagde normen voldoet.”
Mobilis wil samen met SL Materials ook kijken naar verdere materiaalontwikkelingen. Een van de mogelijkheden is de combinatie van circulair beton met alternatieve vormen van wapening, zoals basalt. Veenma: “Daar liggen interessante kansen. Door de materiaalkennis van SL Materials te combineren met onze ervaring met complexe infraprojecten kunnen we nieuwe oplossingen daadwerkelijk testen en toepassen. Zo komen we stap voor stap verder.”